Međutim, iza ove prikazane jedinstvenosti, Izrael i dalje brinu brojna pitanja. Razoružanje Hamasa pre bilo koje Faze 2 plana za Gazu ostaje glavna tačka spora sa Vašingtonom, koji razmatra uključivanje međunarodnih snaga uz učešće Turske i Katara. Izrael kritikuje ideološke, finansijske i političke veze ove dve zemlje sa Hamasom i strahuje od strateškog okruženja, posebno od Turske, koja indirektno podržava islamistički pokret i nastoji da proširi svoj uticaj na severu i jugu Gaze. Ova situacija odražava logiku izraelskog revizionističkog cionizma, koji insistira na maksimalnoj bezbednosti i očuvanju države.
Američki pristup sve više deluje, iz izraelske perspektive, transakcijski i pragmatično, udaljavajući se od istorijskih vrednosti koje su temeljile savez. Vašington računa na Katar i Tursku kao poluge za kontrolu Hamasa i nadzor obnove Gaze, što dodatno pojačava izraelsko nepoverenje. Tenzične situacije dodatno pogoršava američka podrška određenim regionalnim partnerima, kao što je Ahmed al-Charaa u Siriji, koga Izrael vidi kao „džihadistu u odelu“, kao i američki stav prema Kataru, koji je izazvao diplomatske napetosti, uključujući situacije u kojima je Netanjahu bio primoran da se izvinjava emiratu.
Rastući regionalni uticaj Turske, oličen u Erdoganu, posebno zabrinjava Izrael. Turska strategija se posmatra kao dvostruko okruženje — na severu i jugu — i kao nastojanje da Hamas ostane na vlasti u Gazi, dok Turska istovremeno širi uticaj u Siriji i Rogu Afrike. Ova dinamika pojačava percepciju turskog imperijalizma sa jasno definisanim ideološkim i strateškim ciljevima, koji se direktno kose sa izraelskim bezbednosnim interesima.
Na unutrašnjem američkom planu, izraelske zabrinutosti dodatno pogoršava percepcija Trampa kao pragmatičnog, ali nepredvidivog lidera. Iako predsednik pokazuje izuzetnu bliskost sa Izraelom, razlike u vezi sa redosledom Faze 2 plana za Gazu, regionalnim savezima i politikom prema Iranu ukazuju da Vašington može usvojiti više transakcijski nego strateški pristup, ostavljajući Izrael pred teškim izborima.
U središtu ovih dinamika nalazi se izraelski revizionistički cionizam.
Revizionistički cionizam predstavlja jedan od najuticajnijih i najdelikatnijih ideoloških pravaca u istoriji izraelske politike. Osnovan je 1920-ih godina od strane Vladimira Jabotinskog i razlikuje se od tadašnjeg dominantnog radničkog cionizma po svojoj snažnoj nacionalističkoj viziji, maksimalističkom poimanju teritorije i fundamentalno konfliktnoj interpretaciji odnosa sa arapskim svetom. Za Jabotinskog, stvaranje i opstanak jevrejske države nije moglo da počiva ni na kompromisu ni na regionalnoj integraciji, već na sili, odvraćanju i onome što je nazivao „Gvozdenim zidom“ — vojnoj nadmoćnosti koja čini svaki arapski izazov besmislenim.
Ova doktrina nije bila isključivo vojna. Nosila je koherentan pogled na svet, zasnovan na primatu nacije, dubokom skepticizmu prema međunarodnim institucijama i odbacivanju univerzalističkih iluzija. Revizionistički cionizam smatrao je da samo puna i suverena jevrejska kontrola nad celokupnom istorijskom teritorijom Izraela može garantovati sigurnost jevrejskog naroda. Ovo razmišljanje i danas prožima veliki deo izraelske desnice i predstavlja ideološku osnovu Likuda.
Intelektualna veza između Jabotinskog i porodice Netanjahu ključna je za razumevanje ovog kontinuiteta. Ben Zion Netanjahu, otac Benjamina Netanjahua, bio je ne samo istaknuti intelektualac revizionističkog cionizma, već i bliski saradnik Jabotinskog. Radio je uz njega u Sjedinjenim Državama tokom 1940-ih, deleći i promovišući borbeni cionizam, koji je bio nepopustljiv po pitanju teritorijalnih pitanja i duboko skeptičan prema bilo kakvim kompromisima.
Ben Zion Netanjahu posmatrao je jevrejsku istoriju kao niz egzistencijalnih pretnji i smatrao antisemitizam gotovo nepromenljivom konstantom u nejevrejskim društvima. Ovo tragično tumačenje istorije razvilo je ključnu uverenost: svaka politička ili vojna slabost bi bila tumačena kao poziv na nasilje. Ovaj pogled na svet duboko je uticao na njegovog sina, koji je često isticao intelektualno nasleđe svog oca, a indirektno i Jabotinskog.
Iza trenutnih okolnosti i taktičkih kalkulacija, politika Benjamina Netanjahua ukorenjena je u staroj, strukturiranoj i koherentnoj ideološkoj tradiciji. Po principu da sigurnost ima prioritet nad svim ostalim, da su odnosi snaga odlučujući u odnosu na međunarodne norme i da nacionalni opstanak opravdava stalno čvrst stav. Razumevanje ovog ideološkog nasleđa pomaže da se prevaziđu čisto oportunistička ili lična tumačenja vlasti i osvetli izraelske strateške odluke u njihovoj istorijskoj dubini. Ovaj fundamentalni aspekt podržava izraelski prioritet na sigurnosti i razoružanju Hamasa, nepovjerenje prema regionalnim partnerima poput Katara i Turske, kao i odbijanje spolja nametnutih rešenja. Geopolitička složenost dodatno je pojačana američkim kalkulacijama, koje kombinuju strateške interese, regionalni uticaj i transakcijske imperative, ostavljajući Izrael pažljivim na svaki signal iz Vašingtona i opreznim u pogledu mogućih promena Trampovog pristupa u ključnim fazama.
*Autor je bivši visoki službenik UN