Uzeo sam da uporedim srpski rast sa rastom u Bugarskoj, Mađarskoj, Rumuniji i zbirno u zemljama srednje Evrope i sa Baltika. Na Slici 1 je BDP (bruto domaći proizvod) po stanovniku u stalnim dolarima iz 2015 (izvor Svetska banka).
Slika 1: BDP, per capita, stalni $, 2015
Srpski je BDP po stanovniku je negde oko 40 posto proseka srednjoevropskih i baltičkih zemalja i Mađarske. Negde je oko 60 posto rumunskog i 80 posto bugarskog. Ovo zaostajanje je posledica velikog pada sa početka devedesetih godina prošloga veka koji ovde nije prikazan jer postoje problemi sa uporedivošću podataka. Potom srpske privreda zaostaje posle 2009. godine, što se vidi na slici. Ni u poslednjih par godina pred izbijanje epidemije rast se ne usklađuje sasvim sa drugim zemljama u ovom uzorku, osim kada je reč o Bugarskoj.
Zanimljivo je da je svuda privredni rast po stanovniku brži od privrednog rasta. Ovde je potrebno uzeti u obzir da to ne važi za neke zemlje u srednjoj Evropi, ali važi za čitavu regiju ukupno. Ovo je naravno zbog toga što se svuda smanjuje broj stanovnika što zato što se rađa manje nego što umire, što zbog emigracije.
Na Slici 2 su prikazana kretanja broja stanovnika u Bugarskoj, Mađarskoj, Srbiji i
Austriji. Rumunija i druge zemlje su izostavljene da bi slika bila preglednija, ali nema nekih velikih razlika u kretanjima. Austriju sam dodao da bi se videla, donekle bar i grubo, druga strana migracija.
Slika 2: Broj stanovnika
Kao što se vidi, demografska kretanja su usko povezana sa privrednim kretanjima, kao i sa političkim, gde odnos sa Evropskom unijom najviše utiče na migracije. Srpski slučaj je donekle specifičan jer je režim viza ukinut relativno kasno, a uticali su i ratovi i izbeglice i prognanici.
No, jasno je da je u prvi mah tranzicija značajno uticala, a potom privredna integracija sa EU.
U srpskom slučaju, opet, valja zapaziti da se smanjenje stanovništva ubrzava od 2008-2009. I sada se stanovništvo smanjuje otprilike istom brzinom kao u Bugarskoj.
Imajući to u vidu, kako stoji stvar sa privrednim rastom po stanovniku? Uzeo sam samo period od 2009. do 2019. Srednjoevropske zemlje kao celina imale su rast od 2,43 posto, a po stanovniku 2,66 posto; Rumunija 2,32 odnosno 2,87; Mađarska 1,93 odnosno 2,18; Bugarska 1,59 odnosno 2, 25 i Srbija 1,52 odnosno 2,05 po stanovniku.
Iz toga se vidi da je za celu regiju srednje Evrope i Baltika uglavnom ujednačen privredni rast sa rastom po stanovniku, da je razlika relativno mala u Mađarskoj, veća u Rumuniji, a najveća, ako se uzme u obzir osnova, u Bugarskoj i Srbiji.
Privredni rast je u ovom periodu najsporiji u Srbiji kako god se posmatra, ali je brži za jednu trećinu po glavi stanovnika. Pa stvari mogu da izgledaju bolje kad se ukupni proizvod deli na sve manji broj stanovnika.