Piše: Veseljko Koprivica
Veličanje ratnih zločinaca opet potresa Crnu Goru. Ovog puta zbog jednog živog i jednog mrtvog, koji je i prije tri godine bio aktuelan. Taj živi je Ratko Mladić, a ovaj drugi Pavle Đurišić.
Nadležne crnogorske državne institucije su 2017. naložile uklanjanje spomenika Puniši Račiću, ubici hrvatskih poslanika u Kraljevini Jugoslaviji, koji je bio podignut u Andrijevici. Istovremeno su najavile da neće dozvoliti podizanje spomenika četničkom komandantu Pavlu Đurišiću. Tada je takozvani Vojvodski savjet ravnogorskog pokreta usvojio deklaraciju o pomirenju i podizanju spomenika vojvodi Pavlu Đurišiću u Gornjem Zaostru kod Berana.
ZAKON: Crnogorski zakon ne dozvoljava podizanje spomen-obilježja događajima i ličnostima koji: simbolizuju gubitak slobode Crne Gore, saradnju sa okupatorom, sukob naroda na vjerskoj i nacionalnoj osnovi, zastupanje šovinističke i nacističke ideologije, te onima koji su imali negativnu ulogu u istoriji čovječanstva.
Ovih dana, opet u Beranama, hoće da spomenikom ovjekovječe Đurišića i promovišu ono što mu je bilo u opisu visoke četničke pozicije tokom Drugog svjetskog rata – fašizam, etničko čišćenje, genocid nad ljudima druge vjere i nacije… Podsjetimo: Đurišića je Hitler odlikovao Željeznim krstom.
Savjet za davanje predloga naziva naselja, ulica i trgova većinom glasova prošle sedmice usvojio je predlog da se jedna ulica u Beranama nazove imenom Ratka Mladića, bivšeg komandanta Vojske Republike Srpske i haškog osuđenika, dok predlog da jedna od ulica dobije ime Pavla Đurišića nije dobio većinsku podršku članova Savjeta.
Odluka Savjeta naišla je na burna reagovanja. Reagovala je i Evropska komisija. Veličanje ratnih zločina u suprotnosti je s najosnovnijim evropskim vrijednostima, reagovali su iz Evropske komisije. “Evropska unija očekuje od političkih lidera, uključujući i one na lokalnom nivou, da poštuju žrtve prošlih konflikata i da iskreno afirmišu demokratiju, pravdu i pomirenje na Zapadnom Balkanu”, kazala je portparolka EK Ana Pisonero Hernandez.
Pisonero je istakla da je “glorifikovanje ratnih zločinaca, revizionizam i negiranje dokumentovanih i utvrđenih činjenica o ratnim događajima, uključujući i ratne zločine, u suprotnosti s najosnovnijim evropskim vrijednostima”.
Iz inostranstva je stigla još jedna opomena. Politički savjetnik u Helsinškoj komisiji američkog Kongresa Robert Hend poručio je da Mladić ne bi trebalo da bude ičiji heroj, navodeći da to definitivno usporava napore da se postigne pomirenje koje je neophodno da bi zajednice u državama na Balkanu napredovale u 21. vijeku.
“Mladić je osuđeni ratni zločinac, odgovoran za mnoge gnusne zločine, među kojima je i genocid u Srebrenici 1995. On ne bi trebalo da bude ičiji heroj”, izjavio je Hend.
“Savjet za davanje predloga naziva naselja, ulica i trgova u Beranama većinom glasova usvojio je prijedlog da jedna ulica u Beranama ponese ime generala Ratka Mladića. Pavle Đurišić je ispao jer mu fali desetak hiljada ubijenih da bi se kvalifikovao. Tako je najveći ljudski talog na putu da dobije svoju državu”, navodi se u reagovanju Crnogorskog pokreta.
ZLOČIN: Nevladine organizacije Akcija za ljudska prava i Centar za građansko obrazovanje osudile su “skandalozni predlog članova Savjeta opštine Berane da se jedna ulica u tom gradu nazove imenom Ratka Mladića”. “Oštro se protivimo ideji da se bilo koja ulica, objekat ili bilo šta u Crnoj Gori imenuje po osuđenima za masovna ubistva i mučenja hiljada djece i ljudi”, saopštile su te dvije organizacije.
Ratka Mladića je vijeće sudija Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (Haškog tribunala) osudilo 2017. na kaznu doživotnog zatvora zbog genocida u Srebrenici, zločina protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja. U toku je žalbeni postupak pred Mehanizmom za međunarodne krivične sudove, a drugostepena presuda se očekuje u maju ove godine.
I Bošnjačka stranka osudila je odluku Savjeta. Portparol BS-a Adel Omeragić kazao je da Berane u posljednje vrijeme obiluje šovinističkim ispadima, a “ovo je kap koja je prelila čašu”. Pitao je i premijera Zdravka Krivokapića kako bi reagovao njegov politički idol, bivši njemački kancelar Helmut Kol, da se u nekom od njemačkih gradova pokrene inicijativa o davanju imena ulici po “heroju” Adolfu Hitleru.
Iz Patriotsko-komitskog saveza poručili su da su sa gnušanjem i sramotom dočekali novi biser beranske vlasti da se ratnom zločincu Mladiću dodijeli naziv ulice. “Nemoguće je da postoje građani ove države koji nijesu vidjeli hiljade grobova nevinih u Srebrenici, tu ranu Bosne i Hercegovine, Evrope i svijeta, genocid usred 20. vijeka, za koji je optužen upravo Ratko Mladić i cijela odgovorna struktura monstruma koji su pred Međunarodnim sudom pravde osuđeni u Hagu”, ističe se u saopštenju PKS-a. PKS je pozvao građane Berana, one koji baštine djelo crnogorskih i beranskih velikana Gavra Vukovića, Mihaila Lalića, Radovana Zogovića, Ivana Milutinovića, Miša Popovića, da dignu glas protiv tog bezumlja.
Predsjednik SUBNOR-a i antifašista Crne Gore Zuvdija Hodžić, rodom iz Berana, izjavio je: “Pitam se kako se ne zastide od svojih sugrađana druge nacije i druge vjere? Kako se pred sobom ne zapitaju zar se može to tako.”
Predsjednik Opštine Berane Dragoslav Šćekić kazao je da neće potpisati predlog da Ratko Mladić dobije ulicu u Beranama. Šćekić je, umjesto da to osudi, objasnio da ta inicijativa nema zakonskog utemeljenja jer ulice ne mogu biti nazvane po osobama koje su i dalje žive ili od čije smrti nije prošlo 50 godina!
Činjenica da su predstavnici beranske lokalne vlasti dali podršku da neka ulica ponese naziv po Ratku Mladiću, osuđenom ratnom zločincu, te da su podržali i imena saradnika okupatora u Drugom svjetskom ratu, jasno govori o njihovom ideološkom promišljanju i želji da promijene slobodarsku, antifašističku i multietničku sliku i sklad Berana, saopštili su iz Opštinskog odbora Demokratske partije socijalista u Beranama. U Crnogorskoj kulturnoj mreži smatraju da je ova inicijativa “još jedan metak koji je iz Beograda opaljen u srce građanskoj Crnoj Gori”.
Još nije odgonetnuo ko je smislio da se baš u Beranama i baš po živom Mladiću nazove jedna ulica. Upućeni tvrde da Mladić nikad nije bio u Beranama niti ih je bilo čime zadužio, pa je sasvim logično zaključiti da se radi o velikoj provokaciji i još jednom pokušaju destabilizovanja Crne Gore. Možda i uz logistiku ne samo lokalne nego i kleronacionalističke aktuelne vlasti Crne Gore.