Jedna druga deponija, pre tačno 30 godina bila je primarna masovna grobnica za najmanje 375 Bošnjaka iz srebreničke enklave u selu Kozluk, u opštini Zvornik. Deponija i srča neminovna su asocijacija na genocid u Srebrenici posebno julskih dana kada predstavnici vlasti u Srbiji i Republici Srpskoj lažno optužuju studente u blokadi i pojedine opozicione poslanike kako žele da označe „srpski narod kao genocidan”, a Srbiju kao „genocidnu državu”.
Prema presudama MKSJ i interaktivnoj stranici Međunarodnog rezidualnog mehanizna za krivične sudove „Hronologija genocida” , 14. jula autobusi sa zatočenicima iz Bratunca stižu u školu u Ročeviću, smeštenu nedaleko od puta Zvornik-Bijeljina. Kada je tog popodneva načelnik za bezbednost Drinskog korpusa Vojske Republike Srpske (VRS) Vujadin Popović stigao u školu, tamo zatiče ljude zatočene u školskoj fiskulturnoj sali. Narednog popodneva, ovi muslimanski muškarci i dečaci kamionima se prevoze do mesta uz samu obalu Drine, do šljunkare u blizini sela Kozluk.
Kada su tamo stigli, kamioni voze unatrag do prethodno iskopane jame, a onda je zatočenicima naređeno da iz kamiona skoče direktno u jamu. Vojnici sa fantomkama na glavama poređali su se u dve paralelne linije sa obe strane jame, pucajući na zatočenike dok su iskakali iz kamiona. Ranjeni zatočenici za vreme pucnjave pokušavaju pobeći u Drinu, hvatajući se za grmlje dok su bili izloženi vatri.
U prvostepenoj presudi Radovanu Karadžiću, čija knjiga poezije se zahvaljujući Milu Lomparu ovih dana reklamira u izlogu Srpske književne zadruge, navodi se da je jedan dečak preklinjao da mu vojnici u fantomkama poštede život, ali je ipak ubijen. Pripadnici VRS tada su ubili najmanje 815 muslimanskih muškaraca i dečaka – neke od njih u školi u Ročeviću, a neke na obali reke Drine kod sela Kozluk.
Prema podacima BIRN-ove baze „Bitter Land”, istražitelji Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) su 1998. godine posetili ovo mesto i otkrili promene tla. Vratili su se u junu 1999. i započeli proces ekshumacije. DNK ispitivanja Međunarodne komisije za nestale osobe (ICMP) pokazala su da se u grobnici Kozluk tada nalazi 341 žrtva. Međutim, istrage su zaključile da su pre početka ekshumacije neka tela žrtava uklonjena iz grobnice u pokušaju VRS da se ubistva prikriju.
Nakon pogubljenja, žrtve ubijene na lokaciji Kozluk nisu bile sahranjivane u jame, već su prekrivene zemljom. Pre egzekucije, na ovoj lokaciji bile su deponovane hiljade razbijenih zelenih staklenih boca, kao i etikete za boce, iz obližnje fabrike „Vitinka”. To je, pored DNK podataka, analize tla i velikog broja leševa koja su imala žice oko ruku i poveze za oči, bio jedan od faktora koji su pomogli da se primarna masovna grobnica u Kozluku poveže sa sekundarnim masovnim grobnicama na Čančarskom putu gde su pronađeni posmrtni ostaci ubijenih u Kozluku.
Ako je za vlasti u Srbiji genocid u Srebrenici „strašan zločin” zašto uprkos presudama i detaljima o masovnim pogubljenim poput Kozluka, još uvek nikog od osuđenih za ove zločine poput Mladića, Blagojevića, Karadžića, Jokića i Krstića nisu nazvali zločincima?
Ako su za vlasti u Srbiji irelevatni podaci iz presuda međunarodnih presuda, zašto zvaničnici ne potkrepe svoje teze tako što će – u godini kada se obeležava 30 godina od genocida u Srebrenici ali i zločina protiv čovečnosti hrvatske vojske nad srpskim civilima tokom operacije „Oluja” – javno objaviti sve transkripte sednica Vrhovnog saveta odbrane SRJ od 1992. do 1996. godine?
Takav čin bi možda doveo do razumevanja odakle srča iz Kozluka.
Autor je rukovodilac za istraživanja i zagovaranja u Inicijativi mladih za ljudska prava