Izložbom koja je posvećena gladijatorima – „Gladijatori – heroji Кoloseuma“ (od 21. novembra prošle do 3. maja ove godine), Bavarska državna arheološka zbirka u Minhenu pružila je zainteresovanoj publici da uživa u multimedijalnom prikazu, otkrivajući time pomalo od zaboravljene magije originala. Najvažniji delovi postavke uključuju originalnu rimsku gladijatorsku opremu iz gladijatorske škole u Pompeji, kao i eksponate sa nalazišta sa Limesa (rimske granice) u Bavarskoj i Hesenu, pokazujući da su gladijatorske borbe takođe zaokupljale stanovništvo na udaljenim granicama carstva. Realistične rekonstrukcije i modeli, zajedno sa multimedijalnim i impresivnim prezentacijama, prenose posetioce u svet rimskih gladijatora.
U poslednjem veku Rimske republike, međutim, jedan od njenih najpopularnijih oblika zabave mogao je da propadne. Кad je gladijator Spartakus pobegao iz gladijatorske škole u Кapui 73. godine pre nove ere, u početku u pratnji oko 70 svojih kolega, a ubrzo i cele vojske, započeo je trijumfalnu kampanju širom Italije. Dve godine, ova kampanja je Rimljanima demonstrirala opasnost koju ti visoko obučeni borci mogu predstavljati za državu kad su ujedinjeni i dobro vođeni. Mnogobrojni robovi koji su im se pridružili takođe su služili kao upozorenje rimskoj eliti.
Ustanak je na kraju ugušen. Činjenica da su gladijatori nastavili da se obučavaju i šalju da se bore u arenama pokazuje, s jedne strane, da Rimljani nisu želeli da liše javnost ovog oblika zabave, uprkos svim opasnostima. S druge strane, regrutovanje gladijatora se promenilo – do tada su se u areni uglavnom borili ratni zarobljenici ili kriminalci, sada je otvorena za dobrovoljce koji su se obavezali na gladijatorske borbe na određeni period.
U vreme erupcije Vezuva, vek i po nakon Spartakovog ustanka, sediment koji je zapljusnuo region sačuvao je mnoštvo dokaza o ulozi koju su gladijatori igrali u mašti stanovnika Pompeja, a najznačajniji su bili grafiti i veličanstveno, specifično oružje i oklopi. Određeni gladijatori pojavljivali su se kao idoli, broj njihovih pobeda prikazivan je na zidovima kuća u reklamne svrhe, a u carskom Rimu kružile su priče o ženama više klase koje su preuzimale značajne lične rizike samo da bi bile sa gladijatorom – čak i ako je, poput čuvenog Sergiola, već prošao zenit svoje privlačnosti.
Кao sastavni deo slike koju potomstvo ima o Rimu, gladijatori su pronašli svoj put u romanima, istorijskim slikama, stripovima i filmovima, a nije manjkalo popularnih izložbi na ovu temu, posebno u skorije vreme. Kao druga specijalna izložba „Bavarske državne arheološke kolekcije“ u Minhenu, nakon njenog opsežnog renoviranja, izložena je još jedna, pod nazivom „Gladijatori – heroji Кoloseuma“, na površini od 600 kvadratnih metara. I ona je očigledno namenjena publici kojoj, po mišljenju kustosa, eksponati u vitrinama nisu dovoljni, posebno kad je u pitanju ova tema.
U svakom slučaju, značajan deo zidova prekriven je ekranima na kojima se prikazuju filmovi rekonstruisanih gladijatorskih borbi ili se predstavljaju različiti tipovi gladijatora. Posebna, zamračena prostorija, koja takođe emituje zvuk u okolni prostor, prikazuje animirane grafite gladijatora u borbi, mozaici se projektuju na pod, a sve to je naglašeno snimljenim sudarom oružja i povicima publike.
U poređenju sa multimedijalnom prezentacijom, eksponati iz antike, uključujući svakodnevno posuđe i čuvenih kaciga i oklopa za potkolenice iz Pompeje, gotovo su u senci, posebno zato što su neki od njih predstavljeni ne kao originali, već kao replike ili jednostavno kao fotografije. Naravno, maketu Кoloseuma vredi pogledati, posebno zato što su njegovi pojedinačni delovi i funkcije dobro objašnjeni na monitoru, ali prateća muzika, koja podseća na filmove sa mačevima i sandalama iz 1950-ih, mogla je biti izostavljena. Izložba je nastala u saradnji sa Nacionalnim arheološkim muzejem Napulja.