Staklo na putu od funkcionalnog materijala do savremenog umetničkog izraza

Promocija će biti održana u okviru tribinskog programa „Staklo: od industrijske baštine do kreativne ekonomije“, na kome će govoriti prof. dr Hristina Mikić (Inicijativa „Kreativno staklo Srbije“), konzervatorka Estela Radonjić-Živkov, Msr Tamara Ognjević – direktorka „Artis centra“, dr Jelena Nikolić (Institut za tehnologiju nuklearnih i drugih mineralnih sirovina), dr Ana Vujošević (Poljoprivredni fakultet, Beograd), dr Ivana Mišković (SD Krivac, Sremski Karlovci), Dragana Tomić Pilipović (RURAL HUB, Vrmdža), i prof. dr Edin Jašarović (Fakultet dramskih umetnosti, Cetinje).

Knjiga „Staklo: nasleđe, umetnost, kreativna ekonomija, tehnologija“ otvara niz ključnih pitanja o tome kako staklo prelazi put od funkcionalnog materijala do savremenog umetničkog izraza. Posebnu pažnju zbornik posvećuje industrijskom nasleđu, koje se sve više prepoznaje kao kulturni i razvojni resurs, odnosno pitanju na koji način industrijsko nasleđe staklarstva može postati pokretač razvoja kreativne ekonomije.

Primeri iz Evrope i sveta pokazuju kako nekadašnje fabrike stakla i nematerijalno nasleđe staklarstva postaju centri kreativnosti i kulturne razmene, potvrđujući globalni trend njihove revitalizacije i održive prenamene. U fokusu je i savremena muzeologija – kroz inovativne pristupe interpretaciji stakla zasnovane na gastronomiji i iskustvenom učenju. Poseban segment posvećen je generaciji Z, koja prema istraživanju predstavljenim u zborniku, pokazuje rastuće interesovanje za zanatstvo kao oblik kreativnog izražavanja i očuvanja kulturnog identiteta.

Hristina Mikić uvodi koncept „kreativnog stakla“, ukazujući na spoj nauke, umetnosti i industrije, kao i na rastući značaj „žive industrijske baštine“ kao pokretača inovacija u kreativnoj ekonomiji. Estela Radonjić-Živkov pokazuje da industrijsko nasleđe nije samo skup napuštenih objekata, već nosilac identiteta, solidarnosti i kolektivnog pamćenja. Tamara Ognjević predlaže inovativan pristup muzejskoj praksi kroz koncept kreativne interpretacije, gde izložba postaje dinamična platforma za iskustvo, a ne njen krajnji cilj. Dejan Vorgić kroz analizu istorije staklarstva u Srbiji u 19. veku donosi dinamičan istorijski pregled od prvih preduzetničkih poduhvata do osnivanja paraćinske fabrike, otkrivajući ključnu ulogu staklarstva u modernizaciji zemlje. Dragana Tomić Pilipović i Ivana Mišković bave se pitanjima budućnosti zanatstva u rukama generacije Z; dok se Jelena Nikolić i Ana Vujošević bave pitanjem stakla kao materijala budućnosti, naročito u pogledu korišćenja stakla kao ekološkog đubriva.

Knjiga se završava intervjuima poznatih američkih umetnika u staklu – Ejmi Švarc, direktorkom „Ateljea za staklo“ u „Korning muzeju stakla“ – Džoom Karijatijem, američkim staklarskim umetnikom poznatim po besprekornoj izradi boca na venecijanski način tehnikom slobodnog duvanja stakla – Džošom Simpsonom, koga nazivaju alhemičarem stakla jer više od pet decenija istražuje mešanje stakla sa mineralima i metalima, Vilijamom Gudenartom – najvećim poznavaocem tehnike izrade stakla u antičkom periodu, kao i Ostinom Sternom – novim najistaknutijim američkim staklarskim umetnikom generacije milenijalaca koji je inspirisan likovima pop-kulture. 

Ovaj zbornik predstavlja važan doprinos razumevanju stakla kao tačke susreta tradicije i inovacije, i otvara prostor za nove modele razvoja – od kulturnih politika do kreativne ekonomije. Izdanje je nastalo u okviru srpsko-američke saradnje na očuvanju i revitalizaciji paraćinskog staklarstva kroz inicijativu „Kreativno staklo Srbije“ uz podršku Ministarstva kulture i Ambasade SAD.