Kao jedno od najstarijih umetničkih udruženja, Srpski PEN centar je učesnik i svedok novije domaće književne i kulturne istorije. Prvi važniji događaj Srpskog PEN centra bila je poseta indijskog pesnika i dobitnika Nobelove nagrade za književnost Rabindranata Tagore Beogradu, u novembru 1926. godine.
Istorija Srpskog PEN centra neobično je zanimljiva i uzbudljiva kao retko koje druge umetničke i kulturne acocijacije u Srbiji u proteklom veku. Menjala su se vremena i okolnosti u kojima je Srpski PEN centar delovao, ali se jedno nije promenilo: u njemu su uvek bili aktivni najznačajniji srpski pisci jednog doba. Zahvaljujući toj činjenici, kao i mnoštvu aktivnosti koje je imao u proteklih 100 godina, istorija Srpskog PEN centra je dragoceno svedočanstvo o književnoj i kulturnoj istoriji Beograda i Srbije modernog doba.
Srpski PEN centar je autonomni deo Međunarodnog PEN, osnovanog 1921, jedinstvene svetske organizacije pisaca, urednika i prevodilaca. Srpski PEN centar je jedan od najstarijih i najaktivnijih centara Međunarodnog PEN (ukupno ih ima 146 na šest kontinenata). Ugledno mesto Srpskog PEN centra u porodici Međunarodnog PEN potvrđeno je i potpredsedničkom funkcijom u ovoj svetskoj organizaciji.
Pored niza drugih aktivnosti, Srpski PEN centar već 60 godina dodeljuje Nagradu za najboljeg stranog prevodioca srpske književnosti, a, takoiđe, organizuje bijenalnu Regionalnu konferenciju posvećenu važnim pitanjima savremene književnosti. Srpski PEN centar osnivač je mreže Balkanskih PEN centara, organizovao je 77. Kongres Međunarodnog PEN u Beogradu u septembru 2011. Prema zvaničnim izveštajima Međunarodnog PEN, Kongres u Beogradu, na kome je doneta „Beogradska deklaracija o jezičkim pravima i zaštiti ugroženih jezika“, najbolje je organizovani kongres PEN u 21. veku.
Prepoznat kao glas razuma u burnim vremenima i kao važan deo svetske federacije pisaca, Srpski PEN centar je posvećen promociji vrhunske savremene književnosti, međunarodnoj književnoj i kulturnoj saradnji, kao i zaštiti umetničkih sloboda i prava izražavanja. „Srpski PEN centar obeležava 100 godina od svog osnivanja u duhu najboljih penovskih tradicija, organizujući međunarodne književne događaje, podstičući duh dijaloga, razumevanja i kritičkog mišljenja. Srpski PEN centar je govorio kada je to trebalo i kada se nije smelo ćutati. Vek Srpskog PEN centra obavezuje nas da tu istoriju nastavimo i u vremenima kad kultura nema ulogu i uticaj kakvu je imala pre samo nekoliko decenija. To, međutim, nije razlog da se pokole-bamo, već da se uvek setimo načela Povelje Međunarodnog PEN i starog iskustva koje ima snagu i u novim vremenima: kultura i književnost se potiskuju upravo zato što su važni. Obeležavajući 100 godina Srpskog PEN centra, nastojimo da delujemo tako da se ta istorija nastavi i da prisustvo PEN u srpskoj književnosti i kulturi bude dostojno velikih trenutaka iz naše stogodišnje istorije“, poručuju iz Srpskog PEN centra.
Stogodišnjicu svog rada Srpski PEN centar obeležiće nizom događaja koje će u različitim gradovima Srbije organizovati do kraja godine. Predsednica Srpskog PEN centra je Vida Ognjenović, potpredsednici su Zoran Paunović i Gojko Božović, dok su članovi UO Mihajlo Pantić, Vladislav Bajac, Vladislava Gordić Petković, Neda Nikolić Bobić, Bratislav Milanović i Ana Marija Grbić.