“Ne verujem da je pravda zadovoljena kad se krivica utvrđena presudom – koju prvostepeno veće nije olako donelo o čemu svedoči više od 1.300 stranica analize – jednim potezom preinačuje u samo nekoliko pasusa, bez pažljivog razmatranja spisa i primerenog objašnjenja”, podvukao je italijanski sudija Pokar u protivnom mišljenju koje je deo konačne presude.
Većinom glasova tri prema dva, apelaciono veće Tribunala je jutros oslobodilo generale Gotovinu i Mladena Markača krivice za progon Srba iz Kninske krajine i druge zločine tokom i posle operacije Oluja u avgustu 1995.
Time je poništena prvostepena presuda Tribunala kojom je Gotovina u aprilu prošle godine bio proglašen krivim i osuđen na 24 godine zatvora, dok je Markaču bila izrečena zatvorska kazna od 18 godina.
Oštro protivljenje presudi izrazio je još jedan član žalbenog veća, sudija Karmel Ađijus sa Malte.
Odluku da poniste prvostepenu osuđujuću presudu i oslobode generale Gotovinu i Markača donele su sudije Teodor Meron iz SAD, Patrik Robinson s Jamajke i Mehmet Ginej iz Turske.
Sudija Pokar ukazao je na “veliki broj grešaka i pogrešnih konstrukcija u rezonovanju većine sudija”, ocenjujući da je današnja pravosnažna presuda zasnovana na pogrešnoj interpretaciji zaključaka prvostepenog veća i kršenju sudske prakse i standarda u žalbenom postupku.
Po stavu koji dele sudije Pokar i Ađijus, većina sudija je naprečac zanemarila i odbacila veliki deo obimnog dokaznog materijala na kojem je bila zasnovana prvostepena presuda.
Prema tim dokazima, artiljerijski napadi Hrvatske vojske na Knin, Obrovac, Gračac i Benkovac, 4. i 5. avgusta 1995. bili su protivpravni i sprovedeni u okviru udruženog zločinačkog poduhvata vojno-političkog vođstva Hrvatske, čiji su Gotovina i Markač bili protagonisti, u cilju trajnog progona srpskog stanovništva.
Na čelu tog poduhvata, po danas poništenoj presudi, bio je tadašnji predsednik Hrvatske Franjo Tuđman.
U podrobnoj analizi današnje presude, italijanski sudija Pokar naglašava i da se većina sudija “pretvarala” da je razmatrala sav dokazni materijal, te da je sama primenjivala pogrešne aršine u razmatranju prvostepene presude i žalbe odbrane.
Pogrešnom interpretacijom većine, Pokar naziva ključni zaključak da je “kamen temeljac” prvostepene osuđujuće presude bio nalaz da je granatiranje četiri grada u Krajini bilo nezakonito isključivo zato što su granate padale van kruga od 200 metara od pretpostavljenih legitimnih vojnih ciljeva.
Proglašavajući jednoglasno “pravilo 200 metara” neutemeljenim u dokazima, žalbeno veće je većinom glasova u današnjoj presudi utvrdilo da nema drugih dokaza da su artiljerijski napadi na gradove u Krajini bili protivpravni.
Pokar naglašava da većina nije uzela u obzir ni Gotovinino naređenje od 2. avgusta 1995. da se “gradovi stave pod artiljerijsku vatru”, kao ni brojna svedočenja očevidaca, vojnika Unprofora i eksperata.
Protiveći se konačnoj presudi da operacija Oluja nije predstavljala udruženi zločinački poduhvat, sudija Pokar je naznačio da je takvo rezonovanje većine “daleko od ubedljivog”, zbog toga što je zasnovano isključivo na oceni da artiljerijski napadi na gradove u Krajini nisu bili nezakoniti.
“Ako je većina želela da oslobodi Gotovinu i Markača, neko bi se mogao zapitati šta je želela da postigne poništavanjem nalaza da je postojao udruženi zločinački poduhvat, umesto da se koncentriše na njihov doprinos tom poduhvatu. Ostavljam to pitanje otvorenim”, zaključio je sudija Pokar u svom protivnom mišljenju.
Malteški sudija Ađijus je u sličnom protivnom mišljenju pristup na kojem je većina utemeljila današnju presudu nazvao “uskim”, “veštačkim”, “manjkavim”, “zbunjujućim i zbunjenim”, i “problematičnim”, zaključujući da je takav metod doveo do “netačnih rezultata”.