Dve knjige objavljene nedavno u izdanju novosadske ”Akademske knjige”, iako su na jednoj strani memoari, a na drugoj politikološka studija, imaju jednu zajednički crtu – obe govore o istoriji i naslanjaju se na nju.
Prvi tom memoara Tibora Varadija (Várady Tibor), poznatog pravnika i uspešnog pisca – “Kapije mog života”, donosi priču o prve tri decenije njegovog života, detinjstvu u ratnom Bečkereku i školovanju u poratnim godinama, studijama u Beogradu i doktorskim studijama na Harvardu, te o prvim godinama rada na Pravnom fakultetu u Novom Sadu.
Autor u knjizi ličnim svedočanstvima pokazuje kako odrastanje među različitim jezicima i kulturama oblikuje pogled na svet i kako se poimanje zavičaja ne menja iako jedan grad dobija nova imena, menja države, društvene poretke. On u memoarima govori i o književnoj avangardi okupljenoj oko časopisa “Új Symposion”, Americi šezdesetih godina kao i o putovanju u Venecuelu.
Zahvaljujući bogatoj arhivskoj građi koju je nasledio u porodičnoj advokatskoj kancelariji i na osnovu koje je napisao šest knjiga dokumentarne proze, Tibor Varadi i u svojim memoarima otkriva detalje istorije koju zvanični izvori izostavljaju. Sačuvani dokumenti, pisma, dnevnici i fotografije pomogli su mu da lično iskustvo stavi u kontekst političkih promena i realno sagleda položaj manjina, nasleđe građanske kulture i sukobe ideologija. “Kapije mog života” nisu samo autobiografski zapisi značajnog pravnika i pisca, već i svedočanstvo o oblikovanju mladog čoveka između porodične tradicije, jugoslovenske stvarnosti i zapadnog akademskog sveta.
Od pozne antike, preko srednjovekovne Evrope, nastanka moderne diplomatije, pa sve do Hladnog rata i savremenog doba, uloga Svete Stolice prevazilazila je okvir verske institucije, postajući sastavni deo svetske politike. Knjiga redovnog profesora Međunarodnih odnosa i diplomatije na Fakultetu političkih nauka u Podgorici, Borisa Vukićevića – „Sveta Stolica i Evropa u drugoj polovini XX vijeka“, prati istorijski razvoj vatikanske diplomatije, principe njenog delovanja i mesto koje je zauzimala u različitim epohama.
U središtu istraživanja nalazi se druga polovina XX veka, period dubokih ideoloških podela koje su oblikovale savremenu Evropu. Autor analizira uticaj Drugog vatikanskog koncila, odnose sa komunističkim državama, kao i veze Svete Stolice sa zapadnim zemljama i međunarodnim organizacijama. Posebno mesto zauzimaju turbulentni odnosi sa Jugoslavijom.
Kroz analizu delovanja papa Jovana XXIII, Pavla VI, Jovana Pavla II, Benedikta XVI i Franje, ali i ključnih vatikanskih diplomata, knjiga razmatra stvarne domete uticaja Svete Stolice na procese demokratizacije, evropskog ujedinjenja i prevazilaženja hladnoratovskih podela. Zasnovana na bogatoj literaturi i istorijskim izvorima, ova studija predstavlja značajan doprinos proučavanju međunarodnih odnosa, istorije diplomatije i političke uloge religije u savremenom svetu. Knjiga je objavljena u Italiji.