Predstojeće izdanje najznačajnijeg američkog festivala nezavisnog filma – Sandens, održava se od 22. januara do 1. februara 2026. godine. Ta manifestacija pruža priliku perspektivnim filmskim stvaraocima koji se bave autorskim, dokumentarnim i nezavisnim filmom da promovišu svoje projekte i privuku pažnju šire javnosti. Neki od najcenjenijih savremenih reditelja, među kojima su Kventin Tarantino, Pol Tomas Anderson i Daren Aronofski, doživeli su svoj veliki svetski proboj upravo na Sandensu.
„Veoma smo srećni da će film imati premijeru na Sandesu koji je jedna od najboljih mogućih platformi za lansiranje autorskog dokumentarnog filma. Naš dokumentarac je ambiciozan autorski film, ali je izrastao iz našeg aktivizma koji je filmu dao etički okvir. Globalna vidljivost koju Sandens pruža je dragocena kako bi se naširoko govorilo o veoma važnim temama koje Garina i Nadina drama povezuju – militarizacija, ekologija, (nedostatak) prava žena“, prva je reakcija Tutorov i Glomazića.
Kako kaže scenaristkinje, rediteljke i producentkinje Biljane Tutorov, film je zamišljen kao neka vrsta egzistencijalističke bajke ili feminističke vestern opere. „Inspirisale su me naše moćne ženske protagonistkinje koje su bile istinski partneri u filmskom procesu i van njega, njihov organički odnos prema prirodi sa kojom žive u simbiozi, ciklična dramaturgija/koreografija njihovog života, emotivni slojevi priče u kojoj smo učestvovali kroz sedam sezona i gotovo 230 dana boravka u planini“, objašnjava ona. „Vođen svojom pasijom da pričam priče, želio sam da pred publiku iznesem ovaj bajkoviti svijet u kojem su priroda i čovjek još uvijek nerskidivo povezani i gdje jednostavni ljudski život omogućuje da lako uočimo temeljne i univerzalne vrijednosti naše egzistencije: ljubav, solidarnost, odricanje za druge, skromnost, neumoran rad. Naše protagonistkinje su se pred nama ukazale kao neprolazni likovi antičke drame“, dodaje scenarista, reditelj i producent Petar Glomazić.
Film je sniman na planini Sinjajevini na severu Crne Gore, na lokaciji katuna Okrugljak i u široj okolini, u periodu od sedam godina (2018-2025). Glavne protagonistinje u filmu su Mileva Gara Jovanović i Nada Stanišić. U autorskoj ekipi ovog dokumentarca su još i direktorka fotografije Eva Kraljević, montažer Džordž Krag, autor originalne muzike Draško Adžić, dizajner zvuka Julij Zornik, dok je za kolor korekciju bio zadužen Emil Svetlik.
Na udaljenim visovima Sinjajevine, najvećem pašnjačkom području na Balkanu, majka i ćerka ponosno brane svoju planinu i nomadsku stočarsku tradiciju od formiranja vojnog poligona NATO. Majku i ćerku povezuju nesvakidašnja ljubav, ali i gorke uspomene. U septembru 2019. održana je prva međunarodna vojna vežba na Sinjajevini. Započeti su vojni manevri u srcu pašnjaka, bez ikakve prethodne konsultacije sa stočarskim zajednicama koje ovaj pašnjak koriste vekovima. Gara (59), majka šestoro dece, predvodnica lokalne zajednice u borbi za zaštitu planine, i njena najmlađa ćerka Nada (13) vode dve važne životne bitke – ekološku, za očuvanje prirode, i ličnu, porodičnu – suočavanje sa patrijarhatom i nasiljem nad ženama.
Producentkinja filma je Biljana Tutorov i „Wake Up Films“ iz Novog Sada, a podrška je stigla i iz Filmskog centra Srbije (2019), Filmskog centra Crne Gore, CNC France – Cinéma du Monde, Slovenačkog filmskog centra, Hrvatskog audiovizualnog centra, PACA Fonda regiona Južna Francuska, RTV Slovenije, Tax Shelter Belgium programa, InMaat Fondacije, Doc Society Climate Story fonda, Uniqua See Future fondacije, Catapult Film Fund, Chicken & Egg Films, Diane Weyermann fellowship, IDA Enterprise Grant, kao i Saveta Evrope i Euroimagesa.