Postavka “Lazar Vujaklija…” predstavlja prvi institucionalni, sveobuhvatni, retrospektivni prikaz opusa ovog značajnog umetnika. Realizovana povodom 40 godina od njegove poslednje samostalne izložbe i 30 godina od smrti, izložba i prateći katalog otvaraju prostor za nova čitanja Vujaklijinog jedinstvenog stvaralačkog jezika u svetlu savremene istorije umetnosti. Kustosi izložbe su Danica Đorđević Janković i Vladimir Kokoruš.
Izložba okuplja 87 radova, prezentujući umetnikov opus kroz sve medije u kojima je stvarao – slikarstvo, grafiku, crtež, tapiseriju, mural, plakat, ilustraciju knjiga, skulpturu i dizajn tepiha, i zasniva se na temeljnom istraživanju umetnikovog opusa, čiji je naslov inspirisan citatom iz njegove samizdat monografije: „Ove bezimene slike primite kako vam drago, kao moj protest prema sebi, ali i kao moju čežnju za lepotom smisla života”. Realizovanu u saradnji sa deset muzeja i institucija kulture, izložbu prati je bogato ilustrovana monografija sa kritičkim tekstovima dr Ivane Bašičević Antić, dr Branislava Dimitrijevića i Danice Đorđević Janković.
“Dolazak kozmonauta” Ilije Bašičevića Bosilja,
Zbirka Salona “Oto Bihalji-Merin” (foto: Slobodan Štetić promo)
Postavka “… Ilija Bosilj i Sava Sekulić” zasniva se na dijalogu dva izuzetna umetnička opusa koji i danas zauzimaju značajno mesto u savremenim tumačenjima umetnosti 20. veka. Radovi Ilije Bosilja (1895-1972) i Save Sekulića (1902-1989), prisutni u brojnim muzejskim i privatnim kolekcijama širom sveta, svedoče o autentičnim i samosvojnim poetikama koje prevazilaze uobičajene kategorije. Naslov izložbe upućuje na čin svesnog distanciranja od racionalno ustrojene stvarnosti i ulazak u prostor unutrašnjih vizija, simbola i arhetipskih predstava.
Projekat je nastao kao nastavak programske orijentacije MNMU iz Beograda ka savremenom čitanju umetnosti Bosilja i Sekulića, i premijerno je prikazan u italijanskom muzeju Casa dell’Art Brut 2023, dok je domaćoj publici predstavljen 2024. u Galeriji Matice srpske, čime je dodatno potvrđen institucionalni značaj ovog projekta i pozicija dvojice stvaralaca unutar šireg konteksta srpske moderne umetnosti. Dodatnu potvrdu aktuelnosti Bosiljevog stvaralaštva predstavila je retrospektivna izložba “Ilija Bosilj: Trijumf umetnosti” (2025) u Galeriji Srpske akademije nauka i umetnosti u Beogradu. Kustoskinje izložbe su dr Ivana Bašičević Antić i Marta Morgana Rudoni.
Na izložbi je predstavljeno 70 radova iz muzejskih i privatnih kolekcija, uključujući zbirku MNMU, zbirku Salona Oto Bihalji-Merin i muzeja Ilijanum u Šidu. Izložbu prate i dva dokumentarna filma – film o Iliji Bosilju u režiji Žike Mitrovića, u produkciji Centarfilma, kao i film o Savi Sekuliću autora Slobodana Pešića, kao i katalog čiji dizajn potpisuje Futro.
“Devojka na plaži” Save Sekulića, MNMU Beograd (foto: Arhiv MNMU)