Postavka predstavlja prvi institucionalni, sveobuhvatni, retrospektivni prikaz opusa ovog značajnog umetnika. Realizovana povodom 40 godina od njegove poslednje samostalne izložbe i 30 godina od smrti, izložba i prateći katalog otvaraju prostor za nova čitanja Vujaklijinog jedinstvenog stvaralačkog jezika u svetlu savremene istorije umetnosti. Kustosi izložbe su Vladimir Kokoruš i Danica Đorđević Janković.
Izložba “Lazar Vujaklija: Protest prema sebi” posvećena je umetniku koji je kroz svoje stvaralaštvo, autentičnim likovnim jezikom, svojevrsnom slikarskom azbukom i kontinuiranim medijskim istraživanjem, razvio jasno prepoznatljiv, ali nedovoljno istražen, opus u domenu jugoslovenske i srpske umetnosti druge polovine 20. veka. Član „Decembarske grupe“, autor prvog beogradskog murala i učesnik Bijenala u Veneciji, Vujaklija je ostao zabeležen kao stvaralac koji izmiče klasifikacijama i terminološkim odrednicama.
„Bez naziva, bez godine“ Lazara Vujaklije, ulje na platnu (foto: Marija Konjikušić / Мuzej naivne i marginalne umetnosti)
Postavka u MNMU okuplja 170 radova, prezentujući umetnikov opus kroz sve medije u kojima je stvarao – slikarstvo, grafiku, crtež, tapiseriju, mural, plakat, ilustraciju knjiga, skulpturu i dizajn tepiha, i zasniva se na temeljnom istraživanju umetnikovog opusa, čiji je naslov inspirisan citatom iz njegove samizdat monografije – „Ove bezimene slike primite kako vam drago, kao moj protest prema sebi ali i kao moju čežnju za lepotom smisla života”.
„Šest tematskih celina – Dišanovski gest, Aproprijacija, Anticipacija, Anahroničnost, Ambivalentnost i Demokratizacija umetnosti – ne predstavljaju stroge kategorije, već funkcionišu kao koncepcijski instrumenti, koji omogućavaju višeslojno i višeznačno čitanje umetnikovog opusa. Svaki od segmenata upućuje na određenu dimenziju Vujaklijinog rada (formalnu, semantičku, temporalnu ili ideološku) i zajedno formiraju kustosku strukturu koja posmatra umetnika kroz prizmu savremenih tumačenja u umetnosti utemeljenu u tezi anticipacije strategija postmodernizma i dekolonijalnog diskursa, odnosno prepoznavanju epistemološkog obrta koji se ukazuje u njegovom radu i odnosu prema umetnosti“, objašnjava Danica Đorđević Janković u intervjuu za Novi magazin (ceo možete pronaći u broju 756, od 11. decembra).
Kako su Vujaklijina dela više vremena provodila u depoima u poslednje tri decenije, teško je izdvojiti samo jedno. Posebno se ističu slike „Tošo Dabac“, kao jedan nekonvencionalni portret; „Progres“, kao autoironijski komentar; i „Borba“, kao sublimacija njegovog opusa – dodaje sagovornica NM.
Izložba je realizovana u saradnji sa 20 muzeja i institucija kulture, a prati je bogato ilustrovana monografija sa kritičkim tekstovima dr Ivane Bašičević Antić, Danice Đorđević Janković i dr Branislava Dimitrijevića, koja će biti objavljena tokom trajanja postavke. Uz monografiju, izložba donosi i ekskluzivno rekonstruisanje Vujaklijinog prvog murala, koji je posebno za ovu priliku realizovala Darinka Pop-Mitić. Postavka takođe obuhvata bogat audio-vizuelni materijal, kako arhivski tako i namenski produciran, čime se dokumentuju i predstavljaju i umetnikovi manje poznati ili teže dostupni radovi u javnim prostorima i enterijerima – od reprezentativnih ambijenata Palate Srbija do jedine sačuvane skulpture Lazara Vujaklije u krugu fabrike „Prvi maj” Pirot.