Projekat je zamišljen kao omaž odnosu koji je ovaj vrsni jugoslovenski likovni kritičar, pisac i svestrani kulturni radnik kroz mnogobrojna poznanstva, napisane eseje i knjige, uspostavio sa španskom umetnošću, ali i političkom borbom španskog naroda.
Izložba „Tumačiti Goju: Bihalji-Merinova vizija umetnosti” biće otvorena u Galeriji Instituta Servantes 28. aprila, kad će biti održana i promocija publikacije „Goja” Ota Bihalji-Merina, prvog prevoda Bihalji-Merinovih tomova o Fransisku Goji na srpski jezik. Postavka će moći da se vidi do 28. juna.
Ova izložba, koju MNMU organizuje u partnerstvu sa Ambasadom Kraljevine Španije u Srbiji i Institutom Servantes u Beogradu, posvećena je višedecenijskoj fascinaciji Bihalji-Merina delom Fransiska Goje. Plod te posvećenosti je trotomna publikacija, na španskom, nemačkom, engleskom i italijanskom jeziku. Činjenica da ovo kapitalno delo dosad nije bilo dostupno na srpskom jeziku podstakla je Muzej da se upusti u zahtevan i kompleksan izdavački poduhvat, čiji je rezultat knjiga „Goja”, objavljena 2025. Upravo ovo izdanje predstavlja jedan od ključnih povoda za realizaciju izložbe.
Posebno mesto na izložbi zauzimaju originalne grafike iz serije „Los Caprichos”, koje je za ovu priliku ustupio Muzej Jugoslavije. Ova dragocena umetnička dela, zajedno sa audio, video i tekstualnim interpretacijama Gojinog stvaralaštva, omogućavaju posetiocima jedinstveno iskustvo susreta sa pronicljivim i trajno aktuelnim studijama ljudske prirode velikog španskog umetnika.
Izložba „Od Druge španske republike do Fransiska Goje”, koja će biti otvorena u Salonu Oto Bihalji-Merin u Beogradu 14. maja, osvetliće Bihalji-Merinove veze sa ličnostima koje su presudno oblikovale njegove afinitete prema španskoj kulturi – od Servantesa, Velaskesa, Valje-Inklana do Pikasa i Goje. Biće predstavljene i njegove posete Španiji u različitim istorijskim okolnostima: od učešća u Španskom građanskom ratu, do proučavanja Gojinog opusa u madridskom muzeju Prado, nakon pada frankističkog režima. Postavka će moći da se pogleda do 28. avgusta.
Ovim projektom MNMU obeležava dva jubileja – 280 godina od rođenja Fransiska Goje, ali i 90 godina od početka Španskog građanskog rata. Vreme u kojem živimo iznova nas podseća na potrebu stalnog promišljanja istorijskih iskustava i ponovnog čitanja lekcija koje su nam ostavili naši prethodnici. Gojin grafički ciklus „Užasi rata” tako prevazilazi okvire svedočanstva o jednom istorijskom događaju i postaje univerzalna opomena. Kako je zapisao Bihalji-Merin: „Gojina umetnost otvorila je čovečanstvu nove, unutrašnje prostore. Njegove proročke gravure, poput vizija koje donose snovi, ne znaju za vremenske i prostorne granice – one pripadaju budućim vremenima, ako ona ikada dođu”.