Filmovi će se prikazivati u sedam bioskopskih dvorana – osim u Domu omladine, tu su još i Kulturni centar Beograda, Takvud, Jugoslovenska kinoteka, Cineplex Ušće, Art bioskop Kolarac i Centar za kulturu Vlada Divljan) i u dve sale Palate nauke.
– U haotičnom svetu gde se sadržaji produkuju i plasiraju vrtoglavom brzinom, sposobnost autora dokumentarnog filma da posveti vreme temeljnom posmatranju, istraživanju, otkrivanju i promišljanju stvarnosti, postaje dragocenija nego ikada ranije – ističe direktorka festivala Mara Prohaska Marković.
SRPSKI I MEĐUNARODNI TAKMIČARSKI PROGRAM
Film “Yugo ide u Ameriku” (priča o grupi mladih prijatelja iz Srbije koji kreću na putovanje od Njujorka do Los Anđelesa u legendarnom Jugiću, kultnom automobilu iz 1980-ih godin) deo je srpskog takmičarskog programa, u kojem je ukupno dvanaest naslova, a među njima osam svetskih premijera, napominje umetnički direktor manifestacije Marko Grba Singh. U konkurenciji su i filmovi “Bojim se ljepote” Jelene Medić (ispovest samohrane majke 14-godišnje devojčice), “Ispod horizonta” Milana Milosavljevića (o arheološkom nalazištu kraj Rume), “Crna so” Nikole Lorenzina (o rudarima u argentinskim Andima), “Fabrika ne sme da stane!” Marka Nikolića (priča o fabrici viskoze u Loznici), “Ferrari Studentski grand Prix” Vasilija Sekulovića (o studentskim protestima 1996), “Ovaj poželjni stroj” Mine Simendić (autorka dočarava probleme u integraciji kad se iz Srbije preselila u Nemačku), “Sjeti se moje pjesme” Jelene Bosanac i Tanje Brzaković (o jednoj kafani u Hrvatskoj u kojoj nije bilo mesta za nacionalističke pesme), “Usnule” Sare Ećimović (dve devojke kraj reke i kontempliraju o važnim životnim pitanjima), “Zalazak” Miloša Jaćimovića (o rehabilitacionom centru u Igalu), “Zemlja” Katarine Radmilović (o rudniku u jednom selu u Srbiji) i “Žene Narodnog fronta” Ivane Todorović (razgovori iz beogradskog porodilišta).
U Međunarodnom takmičarskom programu, navosi selektor Igor Stanojević, publiku očekuje devet filmova – “Borovnica bluz” Andresa Livova iz Kanade, “Fantazija” autorke Izabel Paljai iz Francuske, “Godišnja doba” rediteljke Morin Fazandeiro u koprodukciji Portugala, Francuske, Španije i Austrije, “Imago” Denija Oumara Pitsaeva iz Francuske, “Kraljevstvo Kartli” Tamar Kalandadze i Žilijena Pebrela u koprodukciji Gruzije, Francuske i Katara, “Letopis” Martina Kolara u slovačko-češkoj koprodukciji, “Ono što treba činiti” Srđana Kovačevića u koprodukciji Hrvatske, Srbije i Slovenije, “Pesma bez doma” Ratija Tsiteladzea iz SAD i Gruzije, i “Srebro” Natalije Koniarz u koprodukciji Poljske, Norveške i Finske.
NADA JE DISCIPLINA
Rumena Bužarovska, ovogodišnja kustoskinja selekcije “Beldocs specijal” svoj izbor nazvala je “Nada je disciplina”, inspirisana rečima čuvene aktivistkinje Marijam Kabe.
– Najlakše je prepustiti se očaju, a on je oružje tlačitelja: oduzima nam volju za borbom i delovanjem tako što nas uverava da je kraj sveta blizu, da je čovečanstvo u svojoj suštini zlo i da jedini put vodi ka potpunom (samo)uništenju. Očaj gotovo neminovno vodi ka predaji, a time i ka smrti, dok nada obnavlja volju za kretanjem napred i nastavkom borbe; zato je nada suštinska odlika života. Po rečima Marijam Kabe, nada je disciplina: zahteva svakodnevnu praksu i stalni napor da se sagleda šira slika, uprkos pretećoj tami koja nas okružuje. Dokumentarni film kao žanr uspostavlja snažnu vezu sa filozofijom nade ne kroz slepi optimizam, već kroz neophodan čin samopreispitivanja, kao i kroz pružanje prodornih društvenih, istorijskih i ličnih perspektiva. Filmovi u ovoj selekciji upravo zato ističu različite vidove delovanja koji promovišu nadu kao disciplinu – objašnjava popularna makedonska književnica.
Njen izbor obuhvata pet filmova različitih autorskih pristupa, koje povezuju teme otpora, ranjivosti i kolektivne izdržljivost – “Bolje poludeti u divljini” Mira Rema, “Draga sutrašnjice” Kaspara Astrupa Šredera, “Veliki gazda” Tomaša Volskog, “Poslednji Prometej Donbasa” Antona Štuke, i “Pravi Sever” Mišel Stefenson.
Sedmodnevna smotra dokumentarnog filma pred publiku dovodi i ostvarenja koja povezuje zajednička tematska nit: odnos ljudi i životinja preispituje se kroz različite oblike suživota, odgovornosti i granica prostora koji delimo sa drugim vrstama – “Medved davež” Gabrijele Osio Vanden i Džeka Vajzmana, “Narodne priče” Hajdi Juing i Rejčel Grejdi, “O mačkama i ljudima” Sunčice Ane Velsić, i “Strašila” Lajle Pakalnine.
U selekciji “Udarni termin” su filmovi koji su oduševili svetsku publiku, od intimnih umetničkih portreta i političkih trilera do poetskih refleksija o prirodi i priča o klimatskim promenama. Rediteljski prvenac slavne francuske glumice Žilijet Binoš “Unutar nas” govori o stvaralačkom procesu, emocijama, istini i poverenju koje se razvijalo kroz njenu saradnju sa čuvenim koreografom Akramom Kanom. Švajcarsko-američki autor Aleksandar O. Filip daje portret Kim Novak i njene neraskidive veze sa kultnim filmom Alfreda Hičkoka u dokumentarcu “Vrtoglavica Kim Novak”, dok rediteljka Sofija Kopola u svom novom ostvarenju “Mark Džejkobs po Sofiji Kopoli” donosi nekonvencionalan i intiman portret kultnog dizajnera. “Otapanje” Nikolausa Gejrhaltera uranja gledaoce u zaslepljujuće beli svet od japanske rute Tatejama Kurobe, gde se buldožerima grade snežni koridori za turiste, preko skijališta u francuskom Val d’Izeru i glečera u Švajcarskoj, do Islanda i Antarktika, prepuštajući ljudima da svedoče o sopstvenom iskustvu klimatskih promena. “Čovek od šest milijardi dolara” Judžina Džareckija, pak, napeta je i slojevita priča o osnivaču čuvenog “Vikiliksa”, Džulijanu Asanžu, koja otvara pitanja o granicama istine, moći i odgovornosti u digitalnom dobu. “Plan kontraplan”, čiji su autori Radu Žude i Adrijan Čoflanka neobičan je pogled na istoriju kroz sudar dva vizuelna narativa: slika koje je sredinom 1980-ih u Rumuniji snimio američki novinar Edvard Serota, beležeći svakodnevicu i život jevrejske zajednice tokom režima Nikolaja Čaušeskua, sa tajno načinjenim fotografijama obaveštajne službe Sekuritate. Najzad, kratki film Džošue Openhajmera “Revolucija protiv smrti”, istražuje opsesiju za večnim životom na preseku tehnologije, vere i samoprevare.
EVROPSKE FIMSKE NAGRADE
Među dokumentarcima koji kroz portrete umetnika, scena i epoha pokazuju kako lične priče oblikuju kolektivno pamćenje na 19. Beldocsu pomenimo i filmove “Dame i gospodo, gospodin Lenard Koen” Donalda Britena i Dona Ovena, “Robert Vilson i GRAĐANSKI ratovI” Hauarda Bruknera, “Goranka” Borisa Miljkovića, “Film do usijanja – Boro Drašković” autora Darka Bajića i Siniše Cvetića, “Amilkar” Migela Ika, i “Elroj protiv Los Anđelesa” Frančeska Cipela.
Izdvajaju se i filmovi koji kroz zvuk, scenu i kulturne pokrete istražuju muziku kao prostor ličnog izraza, kolektivnog iskustva i društvenih promena – “Dinastija flamenka” Santija Aguada i Rubena Atlasa, “Keltska utopija” Denisa Harvija i Larsa Lovena, “Pank pod komunističkim režimom” Andreja Košaka, i “Srce kuca dva dva” Ivana Mandića.
U posebnom fokusu 19.Beldocsa je kanadska kinematografija, a festival nastavlja da podržava mlade autore i razvija obrazovne programe iz oblasti filma i medijske pismenosti kroz segmente “Teen” i radionicu “MiniDoc”. Inovativne savremene tehnologije i forme pripovedanja koje prevazilaze okvir klasičnih bioskopskih projekcija publika će upoznati kroz XR izložbu “Imerzivna stvarnost” i “Play.Docs” program, kao i “Beldocs XR akademiju” i predavanja relevantnih stvaralaca u oblasti imerzivnih medija. Program “Beldocs Industry” okupiće filmske profesionalce iz zemlje i inostranstva kroz niz radionica, treninga, panela, razgovora i master klasova.
Beldocs je 2026. uvršten na listu kvalifikacionih festivala za Evropske filmske nagrade. Ovo značajno priznanje dodatno jača njegovu poziciju na mapi evropskog dokumentarnog filma, a naslovi prikazani na festivalu ispunjavaju uslove za razmatranje u kategoriji Dokumentarni film Evropskih filmskih nagrada.