Područje Zaječara i Istočne Srbije prepoznato je kao prostor sa značajnim biološkim potencijalom, ali i sa izraženim pritiscima na prirodna staništa. U prethodnom periodu evidentirani su nalazi brojnih biljnih i životinjskih vrsta, uključujući strogo zaštićene i indikatorske vrste poput velikog dukata (Lycaena dispar), barske kornjače (Emys orbicularis), velikog mrmoljka (Triturus cristatus complex), kao i značajnih ptica vezanih za vlažna i poljoprivredna staništa. Ipak, za većinu lokaliteta ne postoje objedinjeni i ažurirani podaci koji bi omogućili efikasnu zaštitu, jer nedostaje sistematski monitoring, navodi se u saopštenju Eko Istok-a.
Cilj projekta „Biodiverzitet područja Zaječara ka mreži Natura 2000 – zaštita ugroženih staništa i vrsta“ koji će se realizovati do novembra 2026.godine je prikupljanje pouzdanih terenskih podataka o prisutnim vrstama i staništima, njihovo sistematizovanje i korišćenje kao osnove za unapređenje postojećih mera zaštite i pokretanje postupaka prema nadležnim institucijama. Projekat se realizuje u saradnji sa udruženjima TOC – Asocijacija za održive zajednice i Zaštita potrošača, kao i sa nezavisnim stručnjacima i lokalnim akterima.
Fokus je na lokalitetima koji do sada nisu sistematski istraživani, uprkos tome što se nalaze pod sve većim pritiskom infrastrukturnih i drugih zahvata u prostoru.
Kako ističu iz Eko Istoka, jedan od ključnih problema u zaštiti prirode na lokalnom nivou jeste nedostatak ažurnih i proverljivih podataka o prisutnim vrstama i njihovoj ugroženosti. Bez takvih podataka, odluke o korišćenju prostora donose se bez uvida u stvarno stanje biodiverziteta, što dugoročno može imati ozbiljne posledice po ekosisteme, ali i po kvalitet života stanovništva.
Tokom trajanja projekta biće sprovedena terenska istraživanja na više lokaliteta, uz učešće stručnjaka, volontera i građana kroz obuke i zajednički rad, a prikupljeni podaci biće korišćeni za izradu preporuka i inicijativa prema nadležnim institucijama, uključujući Zavod za zaštitu prirode Srbije. Cilj je da se unaprede postojeće mere zaštite i razmotri uključivanje pojedinih područja u mrežu Natura 2000.
Eko Istok podseća da ovaj projekat predstavlja nastavak višegodišnjeg rada organizacije na mapiranju i zaštiti prirodnih dobara u Zaječaru i istočnoj Srbiji, uključujući prethodne terenske aktivnosti na lokalitetima Nikoličevo i Nikoličevska Banja, Zvezdan, Metovnica, Gamzigrad i Gamzigradska banja.
Ovaj projekat je finansiran uz podršku Evropske unije i Beogradske otvorene škole. Sadržaj ovog saopštenja isključiva je odgovornost udruženja Eko Istok i ne odražava nužno stavove Evropske Unije.